Παθήσεις Άνω Άκρων & Σπάνια Αγγειακά Νοσήματα

Παθήσεις Άνω Άκρων & Σπάνια Αγγειακά Νοσήματα

Οι αγγειακές παθήσεις των άνω άκρων είναι σημαντικά λιγότερο συχνές από εκείνες των κάτω άκρων (αποτελούν περίπου το 5% των περιπτώσεων αρτηριακής νόσου), ωστόσο συχνά αποτελούν εκδηλώσεις σοβαρών συστηματικών νοσημάτων. 

 

1. Αποφρακτικά και Φλεγμονώδη Νοσήματα

 

Σε αντίθεση με τα κάτω άκρα όπου κυριαρχεί η αθηροσκλήρωση, στα άνω άκρα τα αίτια είναι πιο πολύπλοκα: 

• Νόσος Buerger (Αποφρακτική Θρομβαγγειίτιδα): Μια σπάνια, μη αθηροσκληρωτική φλεγμονώδης νόσος που επηρεάζει μικρές και μεσαίες αρτηρίες και φλέβες. Εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε καπνιστές κάτω των 45 ετών. Χαρακτηρίζεται από τμηματικές αποφράξεις και την ανάπτυξη παράπλευρης κυκλοφορίας με τη μορφή «τιρμπουσόν» (corkscrew collaterals).

• Αρτηρίτιδα Takayasu: Μια σπάνια συστηματική αγγειίτιδα που προσβάλλει κυρίως την αορτή και τους κλάδους της (π.χ. υποκλείδιες αρτηρίες). Είναι συχνότερη σε γυναίκες νεαρής ηλικίας και μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απουσία σφυγμού στα χέρια.

• Νόσος Fabry: Μια σπάνια κληρονομική μεταβολική διαταραχή που μπορεί να εκδηλωθεί με άλγη στα άκρα και αγγειακές δυσλειτουργίες

• Γιγαντοκυτταρική Αρτηρίτιδα (GCA): Αν και συχνά συνδέεται με την κροταφική αρτηρία, μπορεί να προσβάλει τις υποκλείδιες αρτηρίες με τυπικό συμμετρικό πρότυπο, προκαλώντας ισχαιμία στα χέρια σε άτομα άνω των 50 ετών. 

 

2. Σύνδρομα Μηχανικής Συμπίεσης

 

• Αγγειακό Σύνδρομο Θωρακικής Εξόδου (TOS): Συμβαίνει λόγω πίεσης της υποκλείδιας αρτηρίας ή φλέβας στην περιοχή της πρώτης πλευράς.

  • Αρτηριακό TOS: Μπορεί να προκαλέσει ανεύρυσμα ή θρόμβωση με κίνδυνο εμβολής στα δάκτυλα.

  • Φλεβικό TOS (Σύνδρομο Paget-Schroetter): Προκαλεί οξεία θρόμβωση της φλέβας μετά από έντονη χειρωνακτική δραστηριότητα ή άθληση.

• Σύνδρομο Hypothenar Hammer: Προκαλείται από επαναλαμβανόμενους τραυματισμούς της παλάμης (π.χ. χρήση του χεριού ως «σφυρί»), οδηγώντας σε βλάβη της ωλένιας αρτηρίας οδηγώντας σε θρόμβωση ή εμβολή στα δάκτυλα.

 

3. Αγγειοσπαστικές Διαταραχές

 

Το Φαινόμενο Raynaud είναι η συχνότερη διαταραχή και διακρίνεται σε δύο μορφές:

1. Πρωτοπαθές (Νόσος Raynaud): Ιδιοπαθής, συμμετρική και καλοήθης μορφή χωρίς υποκείμενη νόσο, συνήθως σε νεαρές γυναίκες.

2. Δευτεροπαθές: Σχετίζεται με αυτοάνοσα νοσήματα (π.χ. σκληρόδερμα, λύκος). Είναι συχνά ασύμμετρο και μπορεί να προκαλέσει μόνιμες βλάβες, όπως ισχαιμικά έλκη ή γάγγραινα. 

Διαφορική Διάγνωση και Κλινική Εικόνα

Σύμπτωμα	Πιθανή Παθολογία
Διαλείπουσα χωλότητα (πόνος στην κίνηση)	Στένωση υποκλείδιας ή βραχιόνιας αρτηρίας
Τριφασική αλλαγή χρώματος (Λευκό - Μπλε - Κόκκινο)	Φαινόμενο Raynaud
Ψυχρότητα & απουσία σφυγμού	Οξεία αρτηριακή απόφραξη ή Takayasu
Μη επουλούμενα έλκη δακτύλων	Νόσος Buerger ή Σκληρόδερμα

 

Για την έγκαιρη διάγνωση, εκτός από την κλινική εξέταση, χρησιμοποιούνται υπερηχογράφημα Doppler, ψηφιακή αγγειογραφία και ειδικές ανοσολογικές εξετάσεις (π.χ. ANA, ANCA) για τον αποκλεισμό αγγειίτιδας.